Dąb pamięci dla por. Antoniego Łacha

Historia, która będzie rosła razem z Sieprawiem

Był dąb, który dopiero rozpoczyna swoje życie. Był kamienny obelisk z pamiątkową tablicą. Byli mieszkańcy Sieprawia i osoby, dla których pamięć o historii nie jest jedynie zapisem w książkach. I była świadomość, że tego dnia w Słonecznym Parku powstało miejsce, które przez kolejne dziesięciolecia będzie przypominać o człowieku związanym z naszą gminą.

Uroczystość przygotowało Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Sieprawskiej, które od lat podejmuje działania na rzecz zachowania i popularyzowania lokalnej historii.

Człowiek z historii Sieprawia

Antoni Łach nie jest dla Sieprawia postacią anonimową. Jego nazwisko od lat pojawia się w publikacjach poświęconych historii miejscowości i losom mieszkańców, którzy padli ofiarą zbrodni katyńskiej.

Antoni Stanisław Łach był porucznikiem Wojska Polskiego. Z Sieprawiem związał swoje życie zawodowe – przed wybuchem II wojny światowej pracował w tutejszym Urzędzie Gminy jako sekretarz.

To właśnie w Sieprawiu mieszkał, pracował i założył rodzinę. Tutaj pozostawił ślady swojej codziennej obecności, zanim wojna brutalnie przerwała jego życie.

We wrześniu 1939 roku znalazł się w sowieckiej niewoli. Trafił do obozu w Kozielsku. Wiosną 1940 roku został zamordowany przez NKWD w Katyniu.

Był jednym z tysięcy polskich oficerów i przedstawicieli inteligencji, którzy stali się ofiarami zbrodni katyńskiej.

Pamięć zapisana w drzewie

Idea uhonorowania Antoniego Łacha Dębem Pamięci dojrzewała przez pewien czas. Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Sieprawskiej poczyniło starania i w 2026 roku poinformowało o otrzymaniu certyfikatu potwierdzającego to wyróżnienie. Zapowiedziano wówczas, że uroczyste posadzenie drzewa odbędzie się we wrześniu.

6 września zapowiedź ta stała się rzeczywistością.

W Słonecznym Parku posadzono dąb, a obok niego ustawiono obelisk z pamiątkową tablicą poświęconą por. Antoniemu Łachowi.

Nie jest to przypadkowy symbol.

Dąb w polskiej tradycji kojarzy się z siłą, trwałością i długowiecznością. Posadzone drzewo będzie rosło przez kolejne lata, dając cień i stając się częścią krajobrazu Sieprawia.

Jednocześnie będzie żywym pomnikiem człowieka, którego życie zakończyło się tak tragicznie.

Z archiwalnych kart do przestrzeni Sieprawia

Historia Antoniego Łacha przez lata była zachowywana przede wszystkim na kartach dokumentów, wspomnień i lokalnych publikacji.

Jego sylwetkę przybliżał Pan Krzysztof Król na łamach biuletynu „Z Czterech Stron Gminy”. To właśnie dzięki takim publikacjom mieszkańcy mogą dziś poznać nie tylko daty i fakty, ale także człowieka, który przed wojną był częścią codziennego życia naszej miejscowości.

Dziś historia ta wychodzi poza archiwalne strony. Jej symbolem jest drzewo posadzone w miejscu dostępnym dla mieszkańców.

„Ocalić od zapomnienia”

Uhonorowanie Antoniego Łacha wpisuje się w ideę programu „Katyń… ocalić od zapomnienia”, którego celem jest zachowanie pamięci o konkretnych ofiarach zbrodni katyńskiej.

W przypadku Sieprawia pamięć ta nabiera szczególnego wymiaru. Nie chodzi bowiem o odległą, anonimową postać z podręcznika historii. Antoni Łach był człowiekiem, który żył tutaj, pracował dla lokalnej społeczności i był częścią historii naszej gminy.

Dlatego dąb posadzony w Słonecznym Parku jest czymś więcej niż pomnikiem. Jest łącznikiem pomiędzy przeszłością a przyszłością.

Lekcja historii dla następnych pokoleń

Za kilkanaście czy kilkadziesiąt lat osoby przechodzące przez Słoneczny Park zobaczą duże, rozłożyste drzewo. Być może nie będą już pamiętały, kiedy zostało posadzone.

Ale obok pozostaną obelisk i tablica. To właśnie ona sprawi, że ktoś się zatrzyma, przeczyta nazwisko i zada pytanie: kim był Antoni Łach?

I wtedy historia będzie mogła rozpocząć się na nowo.

Bo pamięć nie polega wyłącznie na wspominaniu dat. Pamięć to również przekazywanie historii kolejnym pokoleniom.

Wspólna troska o pamięć

Niedzielna uroczystość była również wyrazem wdzięczności dla wszystkich, którzy przyczynili się do powstania tego miejsca pamięci.

Szczególne podziękowania należą się Stowarzyszeniu Przyjaciół Ziemi Sieprawskiej, które podjęło inicjatywę i przygotowało uroczystość. Dzięki zaangażowaniu społeczników historia człowieka związanego z Sieprawiem otrzymała trwałe miejsce w przestrzeni publicznej.

Takie działania pokazują, że lokalna historia może być żywa. Może łączyć mieszkańców, inspirować do poznawania przeszłości i przypominać, że wielka historia Polski składa się również z losów ludzi pochodzących z naszych miejscowości.

Podziękowania należą się także Panu Tadeuszowi Pitali, wójtowi gminy Siepraw, oraz Pani Natalii Postrzech, dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury i Sportu w Sieprawiu, za pomoc w realizacji tego projektu. Słowa uznania kierujemy również do Pana Krzysztofa Króla oraz Pana Marka Stoszka za pomysł i pomoc w przygotowaniu uroczystości, a do Pana Dariusza Słysza – za zaprojektowanie i wykonanie tablicy pamiątkowej.

Niech rośnie na świadectwo

6 września 2026 roku w Słonecznym Parku, w asyście druhów i pocztu sztandarowego OSP Siepraw, posadzono drzewo. W uroczystości wzięła udział także delegacja z zaprzyjaźnionej słowackiej gminy Spišský Štvrtok ze starostą, Panem Peterem Gajem, na czele.

Dla jednych będzie to po prostu dąb. Dla innych – miejsce, przy którym można zatrzymać się na chwilę.

Dla Sieprawia powinien jednak pozostać przede wszystkim Dębem Pamięci por. Antoniego Łacha.

Niech rośnie przez kolejne dziesięciolecia. Niech jego pień przypomina o trwałości pamięci, a rozrastająca się korona – o tym, że historia nie kończy się wraz z odejściem jej świadków.

Bo dopóki pamiętamy imię człowieka, dopóty nie odchodzi on w zapomnienie.

Antoni Łach – mieszkaniec, pracownik Urzędu Gminy, oficer Wojska Polskiego, ofiara Katynia.

Pamięć o nim pozostaje z nami.